“Ruồi Thì Tránh Xa” - “Dân Ta Tha Về”
Đã
từ rất lâu,
cá khô là món ăn dân dã treo giàn bếp của những người dân quê miệt vườn
ở vùng Tây Nam Bộ. Nhưng hiện nay, cá khô không chỉ là món "nhà quê",
nó được nâng cấp lên thành quà đặc sản mà mỗi du khách khi đến miền Tây
đều mua về.
Tuy nhiên trong thời gian gần đây, thông tin sử dụng hoá chất Trichlorfon vốn được dùng trong sản xuất thuốc trừ sâu và diệt côn trùng để bảo quản cá khô khiến nhiều người tiêu dùng choáng váng.
Dùng hóa chất diệt côn trùng để bảo quản cá
khô:
Khi biết được thông tin về các loại cá khô đặc sản miền Tây được bảo quản bằng hóa chất độc hại Trichlorfon, người tiêu dùng ở TPHCM bị một phen hãi hùng. Lại thêm một món ăn trong thực đơn ưa thích đã bị nhiễm hóa chất.
Cá khô bị tẩm hóa chất Trichlorfon -
một loại hóa chất dùng trong sản xuất thuốc trừ sâu và thuốc diệt côn
trùng? Chúng tôi đã có chuyến thị sát một số cơ sở chuyên bán các loại
khô đặc sản miền Tây như: khô cá lóc, cá basa, cá chim, cá sặc ở
chợ An Đông (quận 5), chợ Bình Tây, chợ Phú Lâm (quận 6).
Vừa
đặt chân vào sạp bán các loại khô bên trong chợ An Đông, chúng tôi được
bà chủ ở đây đon đả giới thiệu đủ các loại khô cá đặc sản, cá lóc, tôm,
mực. Thấy dãy khô
cá lóc được sắp xếp ngay ngắn ở đầu sạp, chúng tôi tiến lại và hỏi thì được
bà chủ tận tình giới thiệu đây là khô cá lóc của An Giang, “hàng mới về, chú cứ lấy về bán, hàng ở đây thì yên tâm không bao giờ thối, mốc meo đâu, có gì cứ đem đến đây đổi lại”.
Khi chúng tôi hỏi khô cá để lâu có bị hư không, ngay lập tức, bà chủ sạp bảo đảm sẽ “bao sử dụng 1 năm”. Khi chúng tôi thắc mắc tại sao khô để 1 năm không hư, có bí quyết gì không thì bà chủ sạp khô tỏ ra khó chịu và tìm cách lảng tránh, không trả lời.
Rời
chợ An Đông, chúng tôi tìm đến chợ Bình Tây (quận 6). Khác hẳn với vẻ
khó chịu của chủ sạp chúng tôi vừa gặp, người bán hàng giới thiệu tên
Trâm (40 tuổi), chủ sạp bán khô cá lóc ở khu A chợ Bình Tây đã tận tình
giới thiệu sản phẩm. Chúng tôi ngỏ ý muốn mua khô cá các loại với số
lượng lớn để đem về bán lẻ.
Nhưng
thấy chúng tôi than phiền, lo lắng chuyện bán hàng chậm, khô sẽ bị hư,
mốc là “toi” vốn, để trấn an chúng tôi, chị Trâm tận tình chỉ dẫn cách
bảo quản khô để bán được lâu hơn, cũng như cách “tút” lại
hàng cũ sao cho giống y như hàng mới.
Sau khi tạo được lòng tin, chủ sạp bắt đầu tiết lộ các ngón nghề. Theo đó, để khô giữ được lâu thì cần sử dụng hóa chất Trichlorfon mua ở chợ Kim Biên, rồi pha khoảng 5 muỗng cà phê hóa chất với 10 lít nước và ngâm tất cả khô vừa mua vào khoảng 20 phút, sau đó vớt ra rồi đem phơi nắng.
Sau khi phơi xong, chỉ việc bày bán và người bán yên tâm sẽ bảo
quản được hơn 1 năm thì không sợ hư. Nhìn sạp khô tràn lan nhưng tuyệt nhiên không có bất cứ con ruồi nào bâu,trong khi đó sạp bán lạp xưởng ở bên cạnh thì luôn tay xua đuổi ruồi, chúng tôi thắc mắc về việc “ruồi bâu, kiến đậu” thì chị chủ chỉ trả lời ngắn gọn “chất đó ruồi nó kỵ lắm”.
Hiện
nay, khô cá được bày bán tràn lan trên thị trường từ chợ, siêu thị đến
tiệm tạp hoá. Tuy nhiên, việc phân biệt khô cá có sử dụng chất bảo quản
Trichlorfon hay không là điều bất khả kháng đối với người tiêu dùng.
Khi
đứng trước quầy hàng ngổn ngang khô đuối, khô sặc, khô mực, khô cá ba
sa chúng tôi nhớ một người bạn vốn là dân “phượt” từng thắc mắc, sao trước
đây ở chợ quê, người ta thường treo cái quạt cũ, có gắn nilon ở cánh
quạt để xua ruồi nhặng, nhưng giờ không cần
nữa. Bây giờ đọc được các thông tin về khô cá được “trang bị”
Trichlorfon như một cách bảo quản chống côn trùng, chúng tôi giật mình. Hóa
ra, vì khô ướp độc chất nên ruồi nhặng cũng sợ chẳng dám ăn.
Trichlorfon
là một loại hóa chất hữu cơ dùng làm thuốc trừ sâu và diệt các côn
trùng như gián, dế, rệp, bọ chét, ruồi. Chất này còn được áp dụng
trong chăn nuôi để kiểm soát ký sinh trùng của cá trong môi trường nước
với dung lượng được chỉ định. Đây là một loại thuốc bảo vệ thực vật gốc
lân hữu cơ đã bị cấm sử dụng
trong sản xuất, kinh doanh thủy sản.
Trichlorfon
có độc tính cao, dễ dàng hấp thụ qua da, có thể gây dị ứng nặng cho da
và các cơn co thắt cơ bắp bất thường. Nếu hít phải chất độc này, nguy cơ
xuất huyết đường mũi, ho, tức ngực, thở khó do co thắt ở ống phế quản
sẽ xảy ra. Mắt thường tiếp xúc với Trichlorfon cũng sẽ bị chảy máu mắt,
mờ mắt dẫn đến mù lòa. Sau khi tiếp xúc với hóa chất này,
cơ thể sẽ bị phản ứng trong vòng từ vài phút cho đến 12 giờ.
Người
nhiễm độc nặng chất sẽ ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh trung ương, nói
líu lưỡi, mất phản xạ, suy nhược, mệt mỏi. Trong trường hợp nghiêm
trọng, có thể bài tiết không chủ động, rối loạn tâm thần, nhịp tim bất
thường, bất tỉnh, co giật và hôn mê, suy hô hấp, dẫn đến tử vong.
Chất Trichlorfon trong khô
cá có thể gây tổn hại cho
người tiêu dùng khi ăn phải. Người sử dụng chất này để tẩm ướp vào thực
phẩm là đã vi phạm pháp luật, nhưng nếu muốn xử lý cơ sở có sử dụng
chất cấm trong thực phẩm thì phải theo qui trình.
Trichlorfon là hóa chất dùng trong công nghiệp sản xuất thuốc
trừ sâu, thuốc diệt côn trùng và tuyệt đối không được sử dụng trong thực
phẩm. Việc sử dụng hóa chất Trichlorfon vào công nghệ chế biến thực
phẩm là vi phạm nghiêm trọng đối với quy định
an toàn vệ sinh thực phẩm.
Theo khoa Cấp cứu hồi sức chống độc,
Bệnh viện Đa khoa Triều An cho biết, thời gian qua, bệnh viện đã tiếp nhận nhiều trường hợp ngộ độc Trichlorfon từ cá khô, thuốc diệt cỏ, ngộ độc quá liều thuốc và methanol trong rượu giả.
Về ngộ độc hóa chất thì mỗi loại hóa chất đòi hỏi phương pháp xử lý
khác nhau. Cách phổ biến nhất nạn nhân ngộ độc hóa chất ngay
tại chỗ là gây nôn.
Tuy
nhiên, Trichlorfon là chất có thể bay hơi nên gây nôn không phải là
giải pháp tốt vì nạn nhân vẫn có thể hít dạng khí của chất này ngược vào
cơ thể. Cách tốt nhất là đưa
người bệnh đến bệnh viện sớm nhất để được súc dạ dày và làm các xét
nghiệm cần thiết nhằm có giải pháp điều trị tối ưu.
Lưu ý: khi ngộ độc bằng cách gây nôn, uống nhiều nước muối là một cách khá dễ làm. Tuyệt đối không tự ý móc họng, làm nôn khi nạn nhân đã bất tỉnh. Vì khi mê man, thực quản có phản xạ tự đóng, nếu cố tình làm nôn, nạn nhân dễ bị ngạt bởi chính thứ họ nôn ra.
Nghe thấy mà ghê hồn !
Có ai dám ăn Cá Khô nữa không vậy ?.
B.T.V.
